«Σιγά, γιατί κάνεις έτσι;»
«Μα για τόσο μικρό πράγμα στεναχωρήθηκες;»
Να σου δώσω ένα πολύ καθημερινό παράδειγμα.
Ένας συνάδελφος (όχι φίλος, ούτε καν της παρέας σου) σου λέει ότι ξέχασες να του στείλεις κάποιες πληροφορίες για ένα κατάστημα με κλιματιστικά.
Εσύ, ζήτησες συγγνώμη δέκα φορές, ένιωσες ντροπή, ένιωσες ενοχές για ώρες, και κάπου μέσα σου αποφάσισες ότι πλέον σε θεωρεί αναξιόπιστο άνθρωπο.
Ενώ στην πραγματικότητα… δεν έγινε και κάτι σοβαρό. Ίσως ούτε καν να χρειαζόταν τελικά τις πληροφορίες. Κι όμως, μέσα σου έγινε χαμός.
Συναισθηματική απορρύθμιση λέγεται αυτό. Τί είναι όμως;
Eίναι όταν το συναίσθημα που νιώθουμε είναι πολύ πιο έντονο από αυτό που «αντιστοιχεί» στο γεγονός. Ο έλεγχος και η διαχείριση του συναισθήματος γίνεται δύσκολη και παράλληλα γίνεται δύσκολο να επιστρέψουμε στην ηρεμία. Δεν είναι ότι είμαστε υπερβολικοί άνθρωποι. Δεν είναι ότι «κάτι πάει λάθος με εμάς». Είναι ότι μπαίνουμε σε μια κατάσταση υπερδιέγερσης.
Και με αυτό τον τρόπο εκείνη τη στιγμή το σύστημα μέσα μας δυσκολεύεται:
- να ρυθμίσει το συναίσθημα,
- να το αντέξει,
- να ηρεμήσει,
- να επανέλθει σε ισορροπία.
Έρχεται μια εσωτερική υπερδιέγερση, μια ένταση που δεν λέει να φύγει. Μπορεί εξωτερικά να συνεχίζεις τη μέρα σου, αλλά μέσα σου όλα είναι στο κόκκινο. Και κάπως έτσι, σκέφτεσαι υπερβολικά, αναλύεις τα πάντα, φτιάχνεις σενάρια, και φυσικά, κανένα από αυτά, δεν έχει καλό τέλος.
(Επιστρέφω στο παράδειγμα) «Και αν νομίζει ότι είμαι ανεύθυνος;» «Και αν το πει στον προϊστάμενο;» «Και αν αυτό μου κοστίσει τη δουλειά;» Καταστροφολογία σε υπερδοσολογία.
Ο φαύλος κύκλος των σκέψεων.
Και δεν γίνεται μόνο μία φορά. Γίνεται ξανά και ξανά. Ο ίδιος εσωτερικός διάλογος. Τα ίδια σενάρια. Τα ίδια βαριά συναισθήματα. Δεν είναι απλώς ότι σκεφτόμαστε. Δημιουργούμε συναίσθημα με τη σκέψη μας… και μετά το συναίσθημα δυναμώνει τη σκέψη και η σκέψη το συναίσθημα. Ένας κύκλος που αυτοτροφοδοτείται. Γι’ αυτό, όσο δύσκολο κι αν είναι, όταν πιάνεις τον εαυτό σου να «αναμασάει» μια κατάσταση, προσπάθησε να το διακόψεις. Όχι με βία. Όχι με θυμό προς τον εαυτό σου. Αλλά με επίγνωση. Γιατί αυτός ο δρόμος, σχεδόν πάντα, δεν σε πάει κάπου που αξίζει.
Γιατί συμβαίνει όλο αυτό;
Συνήθως ξεκινά πολύ νωρίς. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε:
- χωρίς να μας μάθουν πώς να αντέχουμε ένα δύσκολο συναίσθημα,
- χωρίς να μας δείξουν πώς να το επεξεργαζόμαστε,
- χωρίς να μας επιτρέπεται πραγματικά να στεναχωρηθούμε, να θυμώσουμε ή να φοβηθούμε.
Ίσως κάποιος προσπαθούσε να μας προστατεύσει από το συναίσθημα αποσπόντας μας την προσωχή λέγοντας: «Έλα, μην κλαις, πάρε/κάνε αυτό». Ίσως κάποιος μας έκανε να ντρεπόμαστε: «Υπερβολικός είσαι». «Δεν είναι τίποτα αυτό». Έτσι μάθαμε να σπρώχνουμε το συναίσθημα στην άκρη. Όχι να το ρυθμίζουμε. Και αυτό το μοτίβο… μας ακολουθεί και στην ενήλικη ζωή.
Φυσικά, παίζουν ρόλο κι άλλα πράγματα: τραυματικές εμπειρίες, φόβοι και φοβίες, χρόνιο στρες, ακόμα και βιολογικοί παράγοντες. Δεν είναι αδυναμία. Είναι τρόπος που έμαθε το νευρικό μας σύστημα να λειτουργεί και πίστεψε με όταν συμβαίνει αυτό ο εγκέφαλος μας βρίσκεται σε ένα δυνατό και ηχηρό συναγερμό.
Δυστυχώς όμως, αυτό επιρεάζει και άλλες πτυχές του εαυτού μας όπως την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση μας. Όσο το συναίσθημα μας είναι στο κόκκινο τόσο επιρεάζονται και οι δράσεις μας και φυσικά όχι με τρόπο που να είναι υπέρ μας. Εφόσον το άγχος μένει αδιαχείριστο και η ένταση είναι στο φόρτε της έτσι η συμπεριφορά μας λειτουργεί αυτόματα και φοβισμένα.
Και τώρα τι γίνεται;
Το πρώτο βήμα δεν είναι να «διορθώσεις» τον εαυτό σου. Είναι να τον καταλάβεις. Να αρχίσεις να αναρωτιέσαι: Τι ήταν αυτό που με ενεργοποίησε τόσο; Τι μου θύμισε; Τι φοβήθηκα ότι σημαίνει για μένα;
Και σιγά-σιγά να μάθεις κάτι καινούργιο: να είσαι εσύ ο άνθρωπος που κάθεται δίπλα σου όταν μέσα σου γίνεται χαμός. Όχι ο κριτής. Όχι ο αυστηρός γονιός. Όχι η φωνή που λέει «πάλι τα ίδια». Αλλά ο σύμμαχος. Αυτός που λέει: «Οκ… είναι δύσκολο αυτό που νιώθεις.» «Δεν είσαι χαλασμένος.» «Δεν είσαι υπερβολικός.» «Κάτι μέσα σου προσπαθεί να προστατευτεί.»
Και το πιο σημαντικό: Μπορεί να δουλευτεί. Πρώτα με ενδιαφέρον για εσένα χρειάζεται να καταλάβεις γιατί το συναίσθημα σου λειτουργεί με τόση ένταση και μετά χρειάζεται να μάθεις να βάζεις εσύ τον εαυτό σου σε ισσοροπία και αυτό θα φέρει την ηρεμία που χρειάζεσε. Μπορεί να χρειάζεται να χρησιμοποιήσεις τρόπους για να καθοδηγηθείς στην ηρεμία αρχικά μέχρι να καταφέρεις να το φτάσεις αυτόματα. Μην ξεχνάς ότι προσπαθείς να παρέμβεις σε αυτό που έμαθες να είσαι. Αυτό θέλει χρόνο. Δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά βήμα βήμα. Και κάθε φορά που το συναίσθημα θα μοιάζει τεράστιο, να θυμάσαι: δεν χρειάζεται να το πολεμήσεις. Χρειάζεται να το ακούσεις.
Μαρίνα Ζανέττη
Σύμβουλος
Add comment
Comments